İçeriğe geç
Asya Patent

Marka Tescilinde 8 Yanlış Bilinen ve Doğruları

Asya Patent

Marka Tescilinde 8 Yanlış Bilinen ve Doğruları

Kısa cevap: Marka koruması ticaret unvanı ya da alan adıyla değil, TÜRKPATENT'te tescille elde edilir (SMK m.7/1). Tescil yalnız seçilen mal ve hizmetleri kapsar, Türkiye ile sınırlıdır, 10 yıl sürer ve yenilenmesi gerekir. Beş yıl ciddi kullanılmayan marka iptal edilebilir (SMK m.9).

Marka tescili, bir işaretin belirli mal ve hizmetler için Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) siciline kaydedilmesi ve sahibine münhasır kullanım hakkı vermesidir. Marka tescilinde yanlış bilinenler çoğu zaman masum bir varsayımla başlar: "Şirketimi kurdum, adım korunuyor" ya da "Başvurdum, iş bitti." Bu rehberde en sık karşılaşılan sekiz yanlış inancı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) hükümleriyle karşılaştırıyoruz.

Marka ve Patent Vekili Tuğba Şekeral, işletmelerin hak kaybını çoğu zaman bilgi eksikliğinden değil, yanlış bilinen bir doğrudan yaşadığını vurguluyor. Ona göre bir girişimci markasını ilk kez kullanmaya başlamadan önce sorması gereken soru "Bu adı kullanabilir miyim?" değil, "Bu adı kimse benden önce tescil ettirmiş mi ve ben tescil ettirebilir miyim?" sorusudur.

Şirket unvanı ve alan adı markayı korur mu?

Yanlış bilinen 1: "Ticaret unvanım tescilli, markam da korunuyor." Hayır. SMK m.7/1'e göre Kanunla sağlanan marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Ticaret siciline kayıtlı unvan, işletmenin resmî adıdır; mal ve hizmetler üzerinde marka hakkı doğurmaz. Kanun metnini mevzuat.gov.tr'deki 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu sayfasından okuyabilirsiniz.

Daha da önemlisi, SMK m.7/3-e tescilli marka sahibine, işaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılmasını yasaklama imkânı tanır. Yani unvanınızdaki kelimeyi başkası marka olarak tescil ettirmişse, unvanınız sizi korumak yerine uyuşmazlığın konusu hâline gelebilir. Şekeral, şirket kuruluşu ile marka başvurusunun aynı takvimde planlanmasını öneriyor.

Yanlış bilinen 2: "Alan adını aldım, marka benim." Hayır. Alan adı tescili, bir internet adresini belirli bir süre kullanma kaydıdır. SMK m.7/3-d, tescilli markayla aynı ya da benzer işaretin internette ticari etki yaratacak biçimde alan adı veya anahtar sözcük olarak kullanılmasının, kullanıcının meşru bir bağlantısı yoksa yasaklanabileceğini düzenler. Alan adı ve marka birlikte düşünülmelidir; biri diğerinin yerine geçmez.

Karışıklığın kaynağı, üç ayrı kaydın aynı kelimeyi taşıyabilmesidir. Ticaret sicili işletmenin kimliğini, alan adı kaydı internet adresini, marka sicili ise mal ve hizmetler üzerindeki münhasır hakkı gösterir. Her kayıt kendi kurumunda ve kendi kurallarıyla yapılır. Bir kayıtta adınızın onaylanmış olması, diğer iki kayıtta da aynı sonucun çıkacağı anlamına gelmez.

Başvuru yapmak tescil anlamına gelir mi?

Yanlış bilinen 3: "Başvurumu yaptım, markam tescillendi." Hayır. Başvuru; şekli inceleme, mutlak ret nedenleri incelemesi ve Resmî Marka Bülteninde yayım aşamalarından geçer. SMK m.18'e göre yayımlanan başvuruya marka bülteninde, yayımdan itibaren 2 ay içinde itiraz edilebilir. İtiraz yoksa ya da itirazlar nihai olarak reddedilirse ve tescil ücretinin ödendiği bilgisi süresinde sunulursa marka tescil edilir (SMK m.22/1).

Başvuru aşamasındaki işaret henüz tescilli marka değildir. SMK m.7/4'e göre markanın sağladığı haklar, üçüncü kişilere karşı tescilin yayım tarihi itibarıyla hüküm ifade eder. Şekeral'ın uyarısı açık: "Başvuru numarası bir hak talebidir; ürün ambalajına ve sözleşmelere tescilli marka diye yazmadan önce tescil kararını bekleyin."

Yanlış bilinen 4: "Benzer bir başvuru gelirse Kurum onu kendiliğinden reddeder." Kısmen. Kurum, aynı ya da aynı türdeki mal ve hizmetler için önceki markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer başvuruları kendiliğinden reddeder (SMK m.5/1-ç). Karıştırılma ihtimaline dayanan benzerlik ise SMK m.6 kapsamında yalnız itiraz üzerine incelenir. TÜRKPATENT'in yayımladığı bültenlere turkpatent.gov.tr bültenler sayfasından erişilebilir. Bu nedenle bülten takibi, tescilli bir markayı korumanın düzenli bir parçasıdır.

Kendi markanıza benzeyen bir başvuruyu bültende fark ettiğinizde itirazın süresi içinde ve gerekçeli yapılması gerekir. Uygulama Yönetmeliği m.28/2, yayıma itiraz formunda gerekçelerin kanundaki madde ve fıkra karşılıklarıyla belirtilmesini ister. Gerekçe ve ücret bilgisi süre içinde tamamlanmazsa itiraz yapılmamış sayılır (Yönetmelik m.28/3). Sürenin kaçırılması, itiraz yolunun kapanması demektir.

Türkiye'deki tescil yurt dışında da geçerli mi?

Yanlış bilinen 5: "Türkiye'de tescil ettirdim, her ülkede korunuyorum." Hayır. Marka hakkı ülkeseldir; TÜRKPATENT tescili Türkiye'de koruma sağlar. Başka bir ülkede koruma için o ülkede ulusal başvuru yapılır ya da Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) yönettiği Madrid Sistemi kullanılır. Madrid Sistemi, tek bir uluslararası başvuruyla birden fazla ülkenin belirlenmesine imkân verir; ayrıntılar WIPO Madrid Sistemi sayfasında yer alır.

Asya Patent Ofisi Kurucusu Tuğba Şekeral, ihracata hazırlanan işletmelerin hedef pazar listesini marka stratejisiyle birlikte hazırlamasını öneriyor. Ona göre bir pazarda ürün satılmaya başladıktan sonra o pazarda marka araştırması yapmak, ambalaj ve tanıtım yatırımını gereksiz bir riske açabilir. Belirlenen her ülkenin kendi inceleme kurallarını uyguladığını da unutmamak gerekir.

Tescilli marka sonsuza kadar korunur mu?

Yanlış bilinen 6: "Tescil bir kez yapılır, ömür boyu geçerlidir." Hayır. SMK m.23/1'e göre koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve her on yılda bir yenilenebilir. Yenileme talebi, koruma süresinin bitiminden önceki son 6 ay içinde yapılır; bu süre kaçırılırsa bitişten itibaren 6 ay içinde ek ücretle de yapılabilir (SMK m.23/2). Marka, tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerin yalnız bir kısmı için de yenilenebilir (SMK m.23/3); yenileme ise önceki koruma süresinin bittiği günü izleyen günden itibaren hüküm doğurur (SMK m.23/5). Yenileme süreci hakkında marka yenilemesi sayfamızda daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

Yanlış bilinen 7: "Tescilli markamı kullanmasam da hakkım devam eder." Her zaman değil. SMK m.9/1'e göre tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan ya da kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen markanın iptaline karar verilir. SMK m.26 uyarınca iptal talepleri 10.01.2024'ten beri TÜRKPATENT tarafından incelenmektedir.

Kullanımın da kanunda tanımlanmış biçimleri vardır. Markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılması ve yalnız ihracat amacıyla mal veya ambalajlarda kullanılması da kullanım sayılır (SMK m.9/2). Şekeral, fatura, katalog ve reklam gibi kullanım belgelerinin tarihli biçimde arşivlenmesini, olası bir iptal talebine karşı en pratik hazırlık olarak görüyor.

Tescil her ürün ve hizmeti kapsar mı?

Yanlış bilinen 8: "Markam tescilli, kimse bu adı hiçbir alanda kullanamaz." Hayır. Tescil, başvuruda seçilen mal ve hizmetlerle sınırlıdır. SMK m.7/2-a ve b, marka sahibine aynı ya da benzer işaretin tescil kapsamındaki veya benzer mal ve hizmetlerde, karıştırılma ihtimali bulunan biçimde kullanılmasını önleme hakkı verir. Farklı alanlarda koruma, kural olarak Türkiye'de tanınmışlık düzeyine ulaşmış markalar için söz konusudur (SMK m.7/2-c).

Marka Vekili Tuğba Şekeral'ın değerlendirmesine göre mal ve hizmet listesi, marka başvurusunun en az konuşulan ama en belirleyici bölümüdür. Bugün sunulan ürünlerin yanında yakın vadede eklenmesi planlanan ürünlerin de listede düşünülmesi, sonradan yeni başvuru ihtiyacını azaltabilir. Başvuru öncesinde ücretsiz marka sorgulama yapmak, benzer kayıtları erken görmenin ilk adımıdır.

Mal ve hizmetler başvuruda sınıflara ayrılarak yazılır. TÜRKPATENT, marka başvurularında kabul edilen mal ve hizmet ifadelerini sınıflandırma tebliğiyle belirler. Listede yer almayan bir ürün için tescilin sağladığı haklar kural olarak ileri sürülemez; yeni bir faaliyet alanı çoğu durumda yeni bir başvuru gerektirir. Liste dar tutulursa koruma da dar kalır, gereğinden geniş tutulursa kullanılmayan alanlar ileride iptal talebine açık olabilir.

Yanlış bilinenler ve doğruları: özet tablo

Aşağıdaki tablo, sekiz yanlış inancı ve dayandığı kanun hükmünü tek bakışta gösterir. Şekeral, tabloyu bir kontrol listesi gibi kullanıp her satır için kendi durumunuzu işaretlemenizi tavsiye ediyor.

Yanlış bilinenDoğrusuDayanak
Ticaret unvanı markayı korurMarka koruması tescille elde edilirSMK m.7/1, m.7/3-e
Alan adı markayı korurAlan adı kullanımı marka hakkıyla yasaklanabilirSMK m.7/3-d
Başvuru tescil demektirYayım, 2 aylık itiraz süresi ve tescil kararı gerekirSMK m.18, m.22
Kurum benzer markayı kendisi engellerKarıştırılma ihtimali itiraz üzerine incelenirSMK m.5/1-ç, m.6
Türkiye tescili her ülkede geçerlidirKoruma ülkeseldir; Madrid veya ulusal başvuru gerekirWIPO Madrid Sistemi
Tescil ömür boyu sürerKoruma 10 yıldır, yenileme gerekirSMK m.23
Kullanmasam da hakkım sürer5 yıl ciddi kullanmama iptal sebebidirSMK m.9, m.26
Tescil her alanı kapsarKoruma seçilen mal ve hizmetlerle sınırlıdırSMK m.7/2

Ona göre bu yanlışlardan korunmanın yolu karmaşık değildir. Önerdiği sıra şöyle:

  1. Markayı kullanmaya başlamadan önce benzer kayıtları araştırın.
  2. Mal ve hizmet listesini bugünkü ve planlanan faaliyetlerinize göre hazırlayın.
  3. Başvuruyu ticaret unvanı ve alan adı kararlarıyla aynı anda planlayın.
  4. Yayım sonrası 2 aylık itiraz süresini ve tescil kararını takip edin.
  5. Tescilden sonra kullanım belgelerini tarihli olarak saklayın.
  6. Koruma bitişinden önceki 6 aylık yenileme dönemini takvime işleyin.
  7. Yurt dışı planınız varsa hedef ülkeleri önceden belirleyin.

Sonuç: Doğru bilgi, erken adım

Marka tescilinde yanlış bilinenlerin ortak noktası, korumanın kendiliğinden geldiği varsayımıdır. SMK hükümleri ise tersini söyler: hak tescille doğar, seçilen mal ve hizmetlerle sınırlıdır, süreyle bağlıdır ve kullanımla ayakta kalır. Şekeral'ın sözleriyle: "Marka bir kez tescil ettirilip unutulan bir belge değil, düzenli bakım isteyen bir ticari varlıktır."

Markanız için ilk adımı atmadan önce marka tescili hizmetimizi inceleyebilir, sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz. Asya Patent, 2006'dan beri marka, patent ve tasarım alanında başvuru sahiplerine destek veriyor.

Sık sorulan sorular

Ticaret unvanım tescilliyse ayrıca marka başvurusu yapmam gerekir mi?

Evet. Marka koruması SMK m.7/1'e göre tescil yoluyla elde edilir. Ticaret unvanı işletmenin resmî adıdır; mal ve hizmetler üzerinde marka hakkı doğurmaz. Tescilli marka sahibi, işaretin ticaret unvanı olarak kullanılmasını da yasaklayabilir (SMK m.7/3-e).

Marka başvurusu yaptığım gün markam tescilli sayılır mı?

Hayır. Başvuru incelenir, marka bülteninde yayımlanır ve yayımdan itibaren 2 ay itiraza açık kalır (SMK m.18). Tescil, bu aşamalar tamamlanıp tescil ücretinin ödendiği bilgisi süresinde sunulunca gerçekleşir (SMK m.22/1).

Marka tescili kaç yıl geçerlidir?

10 yıl. Koruma süresi başvuru tarihinden itibaren 10 yıldır ve her on yılda bir yenilenebilir. Yenileme, bitişten önceki 6 ay içinde ya da bitişten sonraki 6 ay içinde ek ücretle yapılır (SMK m.23).

Tescilli markamı kullanmazsam ne olur?

İptal edilebilir. Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan markanın iptaline karar verilir (SMK m.9/1). İptal talepleri 10.01.2024'ten beri TÜRKPATENT tarafından incelenir (SMK m.26).

Türkiye'deki marka tescilim yurt dışında beni korur mu?

Hayır. Marka hakkı ülkeseldir. Yurt dışında koruma için ilgili ülkede ulusal başvuru yapılır ya da WIPO'nun yönettiği Madrid Sistemi ile ülke belirlenir.

Kaynakça

İlgili yazılar