Kozmetik Marka Tescili: Rafa Çıkmadan Önce 7 Kontrol

Kısa cevap: Kozmetik marka tescili, ürün adının veya logosunun TÜRKPATENT siciline kaydedilmesidir. Temel sınıf 3. sınıftır; satış modeline göre 5, 21, 35 ve 44. sınıflar eklenir. Tescil başvuru tarihinden itibaren 10 yıl koruma sağlar (SMK m.23).

Kozmetik marka tescili, bir kozmetik ürününün adını veya logosunu Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) siciline kaydettirerek o işaret üzerinde tekel hakkı kazanma işlemidir. Krem, şampuan, parfüm ya da makyaj ürünü satan her işletme için en güvenli yol, etiket basılmadan önce adın tescil edilebilir olup olmadığını kontrol etmektir. Aşağıdaki yedi kontrol, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ve Nis Sınıflandırması esas alınarak hazırlanmıştır.

Kozmetik marka tescili nedir ve kimler için gereklidir?

Kozmetik marka tescili, kozmetik ve kişisel bakım ürünlerinde kullanılan ad, logo veya sloganın marka siciline kaydedilmesidir. SMK m.7'ye göre marka koruması tescil yoluyla elde edilir. Tescil, aynı veya benzer bir adın aynı tür ürünlerde başkası tarafından kullanılmasını önleme hakkı verir. Kanun metnine mevzuat.gov.tr üzerindeki 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.

Kozmetik marka tescili yalnızca büyük üreticilerin işi değildir. Kendi adıyla ürün satan her işletme için gereklidir:

Kendi tesisinde üretim yapan kozmetik firmaları,
Formülü başka bir fabrikaya ürettirip kendi adıyla satan (fason üretim) girişimciler,
Yurt dışından ürün getiren ithalatçılar ve distribütörler,
Pazaryerlerinde veya kendi sitesinde satış yapan e-ticaret satıcıları,
Kendi ürün serisini çıkaran güzellik salonları ve kuaförler.

Kozmetik ürünlerin Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'na (TİTCK) bildirilmesi, marka tescilinden ayrı bir yükümlülüktür. Ürün bildirimi, Kozmetik Ürünler Yönetmeliği kapsamında ürünün piyasaya arzı ile ilgilidir. TİTCK bildirimi ürün adınız üzerinde marka hakkı doğurmaz; marka hakkı için TÜRKPATENT'e ayrıca başvurmanız gerekir.

Kozmetik ürünler hangi marka sınıfına girer?

Kozmetik ürünlerin temel marka sınıfı, Nis Sınıflandırması'nın 3. sınıfıdır. Nis Sınıflandırması, marka başvurularında malları 34, hizmetleri 11 sınıfa ayıran uluslararası sistemdir. TÜRKPATENT, başvurularda bu sisteme dayanan kendi sınıflandırma tebliğini uygular. Sınıfların güncel kapsamını WIPO'nun Nis Sınıflandırması sayfasından inceleyebilirsiniz.

Kozmetik işletmelerinin çoğu tek sınıfla yetinemez. Ürün ve satış modelinize göre aşağıdaki sınıfları birlikte değerlendirmeniz gerekir:

Sınıf	Kapsadığı ürün veya hizmet	Kimler için önemli?
3. sınıf	Tıbbi amaçlı olmayan kozmetikler, parfümeri, sabun, şampuan, makyaj ürünleri, uçucu yağlar	Bütün kozmetik markaları
5. sınıf	Tıbbi amaçlı şampuan, sabun ve losyonlar, gıda takviyeleri	Dermokozmetik ve takviye ürünü satanlar
21. sınıf	Makyaj fırçaları, taraklar, süngerler, kozmetik uygulama araçları	Aksesuar ve aparat satanlar
35. sınıf	Mağazacılık, internet üzerinden satış ve reklam hizmetleri	Mağaza zinciri ve e-ticaret satıcıları
44. sınıf	Güzellik salonu, kuaförlük ve cilt bakımı hizmetleri	Salon ve klinik işletmeleri

Sınıf seçimi, marka korumasının sınırını belirler. Yalnızca 3. sınıfta tescilli bir marka, aynı adla açılan bir güzellik salonuna karşı her zaman yeterli koruma sağlamayabilir. Eksik sınıfı sonradan mevcut başvuruya ekleyemezsiniz; yeni bir başvuru yapmanız gerekir.

Hangi kozmetik marka adları reddedilir?

TÜRKPATENT, ürünün türünü, içeriğini veya etkisini doğrudan anlatan kozmetik marka adlarını reddeder. SMK m.5, mutlak ret nedenlerini sayar. Mutlak ret nedeni, Kurumun başvuruyu kimsenin itirazını beklemeden kendiliğinden reddetmesine yol açan engeldir. Kozmetik sektöründe en sık karşılaşılan mutlak ret nedenleri şunlardır:

Tanımlayıcı adlar (SMK m.5/1-c): "Doğal Bakım", "Argan Yağı", "Pure Skin" veya "Anti-Aging" gibi ifadeler ürünün niteliğini bildirir. Tanımlayıcı ifadeler tek başına tescil edilemez.
Ayırt edici olmayan işaretler (SMK m.5/1-b): Sıradan bir damla şekli veya yalnızca "Krem" kelimesi, ürününüzü rakiplerden ayırmaz.
Önceki markayla aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer adlar (SMK m.5/1-ç): Aynı tür ürünler için daha önce tescil edilmiş veya başvurusu yapılmış bir markaya çok yakın ad kabul edilmez.
Yanıltıcı adlar (SMK m.5/1-f): Ürünün niteliği veya coğrafi kaynağı konusunda tüketiciyi yanıltan işaretler reddedilir. Organik içerik taşımayan bir üründe "Organik" ibareli marka bu riski taşır.

Mutlak ret engelini aşan bir kozmetik markası da itirazla karşılaşabilir. SMK m.6'ya göre önceki marka sahipleri, karıştırılma ihtimali bulunan benzer başvurulara itiraz edebilir. Kozmetik sektöründe kısa, yabancı dilde ve birbirine yakın telaffuzlu adlar yaygındır. Benzerlik riski yalnızca yazılışa değil, okunuşa ve anlama da bakılarak değerlendirilmelidir.

Kozmetik markası rafa çıkmadan önce hangi 7 kontrol yapılmalı?

Kozmetik markası için yedi kontrolün tamamı, etiket ve ambalaj baskısından önce tamamlanmalıdır. Baskıdan sonra ortaya çıkan bir ret veya itiraz, ambalajın ve tanıtım malzemesinin yenilenmesini gerektirebilir.

Ad tanımlayıcı mı? Adınız ürünün içeriğini, etkisini veya türünü doğrudan söylüyorsa ayırt edici bir ek unsur bulun.
Benzer marka var mı? Sicilde aynı ve benzer adları tarayın. İlk tarama için ücretsiz marka sorgulama sayfasını kullanabilirsiniz.
Sınıflar doğru mu? 3. sınıfın yanında 5, 21, 35 ve 44. sınıflardan hangilerine ihtiyacınız olduğunu satış planınıza göre belirleyin.
Başvuru sahibi kim olacak? Marka, ürünü kendi adıyla piyasaya süren kişi veya şirket adına tescil edilmelidir.
Logo ve ambalaj korunuyor mu? Şişe, kutu ve etiket düzeni için endüstriyel tasarım tescili seçeneğini ayrıca değerlendirin.
Hangi ülkelerde satılacak? Türkiye'deki tescil yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. İhracat planınız varsa hedef ülkeleri baştan belirleyin.
Başvuru ne zaman yapılacak? Başvuruyu ürün lansmanından ve ilk reklamdan önce yapın. Marka hukukunda öncelik, kural olarak ilk başvurana aittir.

Kozmetik marka tescil süreci nasıl işler ve hangi süreler geçerlidir?

Kozmetik marka tescil süreci dört aşamadan oluşur: başvuru, TÜRKPATENT incelemesi, Resmî Marka Bülteni'nde yayım ve tescil. Kurum önce başvuruyu şekli yönden ve mutlak ret nedenleri bakımından inceler. İncelemeyi geçen başvuru bültende yayımlanır ve üçüncü kişilerin itirazına açılır. İtiraz gelmezse veya itiraz reddedilirse marka sicile kaydedilir.

Toplam süre, başvuruya itiraz gelip gelmemesine ve Kurumun iş yüküne bağlıdır. Kanundaki temel süreler ise sabittir:

Konu	Süre	Dayanak
Bültende yayımlanan başvuruya itiraz	Yayımdan itibaren 2 ay	SMK m.18
Kurum kararına itiraz	Bildirimden itibaren 2 ay	SMK m.20
Marka koruma süresi	Başvuru tarihinden itibaren 10 yıl	SMK m.23
Yenileme talebi	Sürenin dolmasından önceki 6 ay; sonrasında 6 ay ek süre	SMK m.23
Markayı kullanma yükümlülüğü	Tescilden itibaren 5 yıl içinde	SMK m.9

Kozmetik markasının koruma süresi onar yıllık dönemlerle sınırsız kez uzatılabilir. Yenileme tarihini kaçırmamak için marka yenileme rehberimizdeki süreleri inceleyebilirsiniz. Tescil edilen markanın beş yıl içinde tescil kapsamındaki ürünlerde ciddi biçimde kullanılmaması, SMK m.9 uyarınca iptal talebine yol açabilir. Kullanmayı düşünmediğiniz ürünleri başvuruya eklemek, ileride bu riski doğurur.

Fason üretimde ve distribütörlükte kozmetik markası kimin adına tescil edilmeli?

Fason üretimde kozmetik markası, ürünü kendi adıyla satan işletme adına tescil edilmelidir; üretici fabrika adına değil. Fason üretim, formülün ve ambalajın bir fabrikada sizin markanızla üretilmesidir. Marka başvurusunu fabrikaya veya bir aracıya bırakmak, markanın mülkiyetini de o kişiye bırakmak anlamına gelebilir.

SMK m.6/2, ticari vekil veya temsilcinin marka sahibinin izni olmadan kendi adına yaptığı başvurunun itiraz üzerine reddedileceğini düzenler. Distribütörünüzün markanızı kendi adına tescil ettirmesine karşı bu hükme dayanabilirsiniz. İtiraz hakkı süreye bağlı olduğundan, en sağlam çözüm markayı ilişkinin başında kendi adınıza tescil ettirmektir. Üretim ve dağıtım sözleşmelerine marka sahipliğini açıkça yazan bir madde ekleyin.

Kozmetik formülü marka tesciliyle korunmaz. Yeni ve buluş basamağı içeren bir bileşim için patent tescili yolu değerlendirilebilir. Şişe ve kutu görünümü ise tasarım tesciline konu olur. SMK m.69'a göre tescilli tasarım beş yıl korunur ve koruma yenilenerek toplam yirmi beş yıla uzatılabilir.

Yurt dışına satış yapan kozmetik markaları ne yapmalı?

Yurt dışına satış yapan kozmetik markaları, satış yapacakları her ülkede ayrıca koruma almalıdır. Marka hakkı ülkeseldir; TÜRKPATENT tescili Almanya'da veya Amerika Birleşik Devletleri'nde koruma sağlamaz. İhracata başlamadan önce hedef pazarda adınızın başkası adına tescilli olup olmadığını kontrol edin.

Birden çok ülkede koruma için en çok kullanılan yol Madrid Sistemi'dir. Madrid Sistemi, Türkiye'deki başvuru veya tescilinize dayanarak tek başvuruyla birden çok üye ülkede koruma talep etmenizi sağlar. Ayrıntılar WIPO'nun Madrid Sistemi sayfasında yer alır. Avrupa Birliği pazarı için EUIPO'ya yapılan tek başvuru, bütün üye ülkeleri kapsayan bir AB markası sağlar.

Kozmetik markanız için ilk adım ne olmalı?

Kozmetik markanız için ilk adım, adınızı etiket baskısından önce sicilde araştırmaktır. Araştırma sonucunda riskli bir benzerlik çıkarsa adı değiştirmek, ambalajı yenilemekten çok daha kolaydır. Asya Patent, 2006 yılından beri İstanbul ve New York ofisleriyle marka, patent ve tasarım başvurularını yürüten bir fikri mülkiyet danışmanlık ofisidir.

Adınızın ön araştırması, doğru sınıfların seçimi ve başvuru dosyasının hazırlanması için marka tescili hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Güncel ücretler ve markanıza özel değerlendirme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kozmetik ürünler hangi sınıfta tescil edilir?

3. sınıfta. Nis Sınıflandırması'nın 3. sınıfı tıbbi amaçlı olmayan kozmetikleri, parfümeriyi, sabun ve şampuanları kapsar. Tıbbi amaçlı ürünler için 5., satış hizmetleri için 35., güzellik salonu hizmetleri için 44. sınıf ayrıca değerlendirilir.

TİTCK ürün bildirimi marka koruması sağlar mı?

Hayır. TİTCK'ya yapılan kozmetik ürün bildirimi ürünün piyasaya arzı ile ilgilidir ve ürün adı üzerinde marka hakkı doğurmaz. SMK m.7'ye göre marka koruması TÜRKPATENT nezdinde tescil yoluyla elde edilir.

Kozmetik marka tescili kaç yıl geçerlidir?

10 yıl. SMK m.23'e göre tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemlerle yenilenebilir.

"Doğal Bakım" gibi tanımlayıcı bir ad marka olarak tescil edilebilir mi?

Hayır, tek başına tescil edilemez. SMK m.5/1-c, ürünün türünü, niteliğini veya amacını bildiren işaretlerin tescilini engeller. Tanımlayıcı ifadenin yanında ayırt edici bir ad veya özgün bir logo bulunması gerekir.

Fason üretici kozmetik markasını kendi adına tescil ettirebilir mi?

Hayır, izniniz olmadan ettiremez. SMK m.6/2, ticari vekil veya temsilcinin marka sahibinin izni olmadan kendi adına yaptığı başvurunun itiraz üzerine reddedileceğini düzenler. En güvenli yol, markayı üretim başlamadan kendi adınıza tescil ettirmektir.

Şişe ve ambalaj tasarımı marka tesciliyle korunur mu?

Kural olarak hayır. Şişe, kutu ve etiket görünümü endüstriyel tasarım tescili ile korunur. SMK m.69'a göre tescilli tasarım beş yıl korunur ve koruma yenilenerek toplam yirmi beş yıla uzatılabilir.