KOBİ'lerin İlk Patent Başvurusunda Yüzde 75 İndirim
Asya Patent

Kısa cevap: 31 Ekim 2026'da yürürlüğe giren TÜRKPATENT ücret tarifesi değişikliğiyle, ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'ler başvuru, araştırma raporu ve inceleme raporu ücretlerinde yüzde 75 indirimden yararlanabiliyor. G06N sınıfındaki yapay zekâ başvurularında acil araştırma raporu ücretine yüzde 50 indirim uygulanıyor.
Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT), ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'ler için başvuru, araştırma raporu ve inceleme raporu ücretlerinde yüzde 75 indirim getirdi. Düzenleme, 31 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan ücret tarifesi değişikliğiyle yürürlüğe girdi. Aynı değişiklikle yapay zekâ alanındaki patent başvurularında acil araştırma raporu ücretine yüzde 50 indirim uygulanıyor. Bu yazıda KOBİ patent indiriminin kapsamını, kimleri ilgilendirdiğini ve ilk patent başvurusundan önce işletmelerin hangi adımları atması gerektiğini anlatıyoruz.
KOBİ patent indirimi nedir?
KOBİ patent indirimi, TÜRKPATENT ücret tarifesinde yapılan ve ilk kez patent başvurusu yapan küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin üç temel ücreti dörtte bir oranında ödemesini sağlayan düzenlemedir. Düzenlemenin adı "Türk Patent ve Marka Kurumunca 2026 Yılında Uygulanacak Ücret Tarifesine İlişkin Tebliğ (BİK/TÜRKPATENT: 2026/1)'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (BİK/TÜRKPATENT: 2026/2)" olarak aktarılıyor. Tebliğin tam metnine 31 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete üzerinden ulaşılabilir.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, düzenlemeyi duyururken ilk kez patent başvurusunda bulunacak KOBİ'lerin başvuru, araştırma ve inceleme raporu ücretlerinde yüzde 75 indirim sağlandığını belirtti. Bakan Kacır ayrıca yapay zekâ alanındaki patent başvurularında acil araştırma raporu düzenleme ücretinde yüzde 50 indirim uygulandığını açıkladı.
İndirim hangi ücretleri kapsıyor?
Kamuya yapılan açıklamalara göre indirim, patent sürecinin en temel üç ücretini kapsıyor. Aşağıdaki tablo düzenlemenin iki ayağını özetliyor. Tutarlar her yıl yeniden belirlendiği için tabloda yalnız oranlar yer alıyor; güncel ücretler için bize danışabilirsiniz.
| Düzenleme | Kimin için | Hangi ücret | İndirim oranı |
|---|---|---|---|
| KOBİ ilk patent indirimi | İlk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'ler | Başvuru, araştırma raporu ve inceleme raporu ücretleri | Yüzde 75 |
| Yapay zekâ patent indirimi | Uluslararası Patent Sınıflandırması G06N sınıfındaki başvurular | Acil araştırma raporu ücreti | Yüzde 50 |
Haberlerde indirimin yalnız patent başvurusu için tanımlandığı görülüyor. Faydalı model, endüstriyel tasarım ve marka başvuruları için benzer bir indirim kamuya açıklanmadı. Yıllık koruma ücretleri, itiraz ücretleri ve diğer işlem ücretleri de duyurulan indirim kalemleri arasında yer almıyor.
İndirimin uygulanması için başvuru sırasında hangi belge ve beyanların istendiği, TÜRKPATENT'in elektronik başvuru sistemi EPATS ve Kurum duyuruları üzerinden kontrol edilmelidir. Başvurudan önce bu bilgiyi teyit etmek, eksik belge nedeniyle ek yazışma yapılması riskini azaltır. Tebliğ metni ile basındaki özetler arasında fark görülürse tebliğ metni ve Kurum'un uygulaması esas alınmalıdır.
Hangi KOBİ'ler yararlanabilir?
Basına yansıyan bilgilere göre indirimden, KOBİ işletme sınıfında yer alan ve KOBİ Vasfı Belgesi'ne sahip tüzel kişiler yararlanabiliyor. KOBİ tanımı, Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanımı, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik'e dayanıyor. Bu nedenle başvurudan önce işletmenin güncel KOBİ beyannamesi ve belgesinin hazır olması önem taşıyor.
"İlk başvuru" ifadesinin nasıl yorumlanacağı, düzenlemenin en kritik noktasıdır. Bazı kaynaklar indirimin, daha önce hiç patent başvurusu yapmamış işletmeler için geçerli olduğunu yazıyor. Daha önce başvuru yapmış, başvurusu geri çekilmiş ya da reddedilmiş işletmelerin durumunu tebliğ metni üzerinden ayrıca değerlendirmek gerekir.
Asya Patent Ofisi Kurucusu Tuğba Şekeral, bu noktada işletmelere önce kendi kayıtlarını kontrol etmelerini öneriyor. Ona göre şirketin geçmişte bir çalışanı, ortağı ya da danışmanı üzerinden yapılmış başvurular da dikkatle incelenmeli; başvuru sahibinin kim olduğu, indirimden yararlanma hakkını doğrudan etkileyebilir.
Yapay zekâ patentlerinde yüzde 50 indirim kimleri ilgilendiriyor?
İkinci düzenleme, Uluslararası Patent Sınıflandırması'nın (IPC) G06N sınıfına giren başvuruları kapsıyor. WIPO'nun IPC sistemine göre G06N, belirli hesaplama modellerine dayalı hesaplama düzenlemelerini kapsayan sınıftır; makine öğrenmesi ve sinir ağı tabanlı buluşlar bu sınıfta değerlendirilir. İndirim yalnız acil araştırma raporu ücretine uygulanıyor.
Acil araştırma raporu, araştırma raporunun normal sıraya göre daha hızlı düzenlenmesini sağlayan bir hizmettir. Yapay zekâ alanında teknoloji hızla eskidiği için erken araştırma raporu, buluşun yeni olup olmadığını erken görmeyi ve yatırım kararlarını buna göre vermeyi kolaylaştırır.
Patent Vekili Tuğba Şekeral, yapay zekâ buluşlarında sınıflandırmanın tek başına yeterli olmadığını hatırlatıyor: "Bir yazılımın yapay zekâ kullanması, onu patentlenebilir kılmaz. Buluşun teknik bir soruna teknik bir çözüm getirdiği tarifnamede açıkça anlatılmalı." Bu nedenle G06N sınıfına girip girmeyeceği belirsiz başvurularda istem yapısının baştan doğru kurulması önem taşıyor.
Patent sürecinde KOBİ patent indirimi hangi aşamalarda devreye girer?
Türkiye'de patent süreci tek bir ödemeyle tamamlanmaz; her aşamanın kendi ücreti vardır. KOBİ patent indirimi, bu aşamaların üçünde maliyeti düşürür. Sürecin ana adımları ve indirimin karşılığı şöyle özetlenebilir:
- Başvuru: Tarifname, istemler, özet ve gerekiyorsa resimlerle TÜRKPATENT'e başvuru yapılır. Başvuru ücreti indirim kapsamındadır.
- Araştırma raporu: Kurum, buluşla ilgili önceki teknikte yer alan belgeleri tespit eder. Araştırma raporu ücreti indirim kapsamındadır.
- Yayım ve görüşler: Başvuru ve araştırma raporu yayımlanır; üçüncü kişiler görüş bildirebilir.
- İnceleme raporu: Buluşun patentlenebilirlik şartlarını taşıyıp taşımadığı incelenir. İnceleme raporu ücreti indirim kapsamındadır.
- Patentin verilmesi ve yıllık ücretler: Olumlu sonuçlanan başvuruda patent verilir; korumanın sürmesi için yıllık ücretler ödenir. Duyurulan indirim yıllık ücretleri kapsamıyor.
Her aşamanın yasal süreleri ve ayrıntıları Sınai Mülkiyet Kanunu ile uygulama yönetmeliğinde yer alır. Sürelerin kaçırılması başvurunun geri çekilmiş sayılmasına yol açabileceği için takvim baştan çıkarılmalıdır.
İlk patent başvurusundan önce atılması gereken adımlar
İndirim, patent başvurusunun maliyetini düşürür; ancak başvurunun kalitesini ve sonucunu değiştirmez. Buluşun yeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Patentlenebilirlik şartları 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nda düzenlenmiştir. KOBİ'lerin ilk başvurularında aşağıdaki sıra izlenebilir:
- Buluşu gizli tutun. Fuarda sergilemek, sosyal medyada paylaşmak ya da müşteriye detaylı sunum yapmak yenilik şartını tehlikeye atabilir.
- Ön araştırma yapın. Benzer patentleri ve yayınları taramak, başvurunun gerçekçi olup olmadığını erken gösterir.
- KOBİ belgesini hazırlayın. İndirimden yararlanmak için işletmenin KOBİ niteliğini gösteren güncel belge ve beyanlar başvurudan önce hazır olmalıdır.
- Başvuru sahibini doğru belirleyin. Başvuru şirket adına mı, kurucu adına mı yapılacak? Bu karar indirim hakkını ve ileride buluşun kime ait olacağını etkiler.
- Tarifnameyi ve istemleri özenle yazın. Koruma kapsamını istemler belirler; eksik ya da dar yazılan istem, indirimle elde edilen tasarrufu anlamsız kılabilir.
- Araştırma ve inceleme sürecini planlayın. İndirim kapsamındaki araştırma ve inceleme raporu ücretlerinin hangi aşamada ödeneceğini takvime bağlayın.
Marka ve Patent Vekili Tuğba Şekeral, indirimin KOBİ'ler için önemli bir fırsat olduğunu, ancak acele edilmemesi gerektiğini vurguluyor. Ona göre indirim ilk başvuruya tanındığı için işletmenin en güçlü buluşunu seçmesi ve başvuruyu hazırlıklı yapması gerekir. Patent başvurusu sürecinin aşamalarını patent başvurusu rehberimizde ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
KOBİ'lerin ilk başvuruda sık yaptığı hatalar
İlk kez patent başvurusu yapan işletmelerde bazı hatalar sık görülür. İndirimin değerini korumak için bunlardan kaçınmak gerekir:
- Buluşu başvurudan önce fuarda, kataloğda ya da internette tanıtmak.
- Ön araştırma yapmadan, zaten bilinen bir çözüm için başvuru yapmak.
- Ürünün tamamını tek ve geniş bir istemle korumaya çalışmak ya da istemleri gereğinden dar yazmak.
- Başvuruyu çalışan ya da ortak adına yapıp şirketin hakkını belirsiz bırakmak.
- Patent ile marka ve tasarım korumasını birbirinin yerine geçecek sanmak.
Patentin konusu teknik çözümdür; ürünün adı marka, dış görünümü tasarım ile korunur. Bir ürünü pazara hazırlayan KOBİ'nin bu üç korumayı birlikte planlaması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları azaltır.
Düzenleme KOBİ'ler için neden önemli?
Patent sürecinin maliyeti, özellikle ilk kez başvuru yapacak küçük işletmeler için hâlâ bir eşik oluşturuyor. Başvuru, araştırma ve inceleme ücretlerindeki indirim, bu eşiği düşürerek AR-GE yapan KOBİ'lerin buluşlarını korumasını kolaylaştırmayı amaçlıyor.
Patent, buluşun sahibine belirli bir süre boyunca başkalarının buluşu izinsiz üretmesini, satmasını ve kullanmasını engelleme hakkı verir. Bu hak, yatırımcı görüşmelerinde, lisans anlaşmalarında ve ihracatta işletmenin pazarlık gücünü artırır. Türkiye'de alınan patent yalnız Türkiye'de koruma sağlar; yurt dışı pazarlar için ayrıca başvuru planlanmalıdır. Güncel duyurular ve tarifeler için TÜRKPATENT'in resmî sitesi takip edilmelidir.
Patentin yanında ürünün adı ve görünümü de korunmalıdır. Ürün adı için marka tescili, ürünün dış görünümü için endüstriyel tasarım tescili ayrı birer koruma yoludur. Ürün adını seçmeden önce ücretsiz marka sorgulama yapmak, ileride doğabilecek çakışmaların önüne geçer.
Sonuç: İndirim fırsat, hazırlık şart
TÜRKPATENT'in 31 Ekim 2026'da yürürlüğe giren düzenlemesi, ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'lere başvuru, araştırma raporu ve inceleme raporu ücretlerinde yüzde 75, yapay zekâ başvurularına acil araştırma raporunda yüzde 50 indirim sağlıyor. İndirimden yararlanma koşulları tebliğ metnine göre değerlendirilmeli; başvuru ise buluşun gizliliği korunarak ve ön araştırma yapılarak hazırlanmalıdır. Buluşunuzun patentlenebilirliğini değerlendirmek ve patent tescili sürecini planlamak için Asya Patent uzmanlarına iletişim sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
KOBİ patent indirimi hangi ücretleri kapsıyor?
Başvuru ücreti, araştırma raporu ücreti ve inceleme raporu ücreti. Açıklamalara göre bu üç ücrette yüzde 75 indirim uygulanıyor; yıllık ücretler ve diğer işlem ücretleri duyurulan kalemler arasında yer almıyor.
Daha önce patent başvurusu yapmış bir KOBİ indirimden yararlanabilir mi?
Duyurulara göre hayır. İndirim ilk kez patent başvurusu yapacak KOBİ'ler için tanımlandı. Geri çekilmiş ya da reddedilmiş eski başvurular gibi özel durumlar tebliğ metnine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
İndirim faydalı model başvurularında da geçerli mi?
Kamuya açıklanan bilgilerde yalnız patent başvurusundan söz ediliyor. Faydalı model, tasarım ve marka başvuruları için benzer bir indirim açıklanmadı.
Yapay zekâ başvurularında hangi indirim uygulanıyor?
Uluslararası Patent Sınıflandırması G06N sınıfındaki başvurularda acil araştırma raporu ücretine yüzde 50 indirim uygulanıyor.
Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?
31 Ekim 2026. Değişiklik tebliği aynı gün Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
İndirimden yararlanmak için ne hazırlamalıyım?
İşletmenin KOBİ niteliğini gösteren güncel belgeler, buluşun gizli tutulduğundan emin olunması, ön araştırma ve özenle yazılmış tarifname ile istemler. Güncel ücretler için bize danışabilirsiniz.
Kaynakça
- https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/10/20261031.htm
- https://www.turkpatent.gov.tr/
- https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6769.pdf
- https://www.wipo.int/classifications/ipc/en/
- https://uzmanpara.milliyet.com.tr/uzmanpara/bakan-kacir-turkpatentin-ucret-tarifesine-iliskin-duzenlemeyi-degerlendirdi-7691518
- https://www.techinside.com/turkpatent-kobi-yapay-zeka-patent-indirimi/
İlgili yazılar
- Patent TesciliFaydalı Model mi Patent mi? Seçmeden Önce Bunu BilinPatent başvuru tarihinden itibaren 20 yıl, faydalı model 10 yıl korur ve iki süre de uzatılamaz. Faydalı model verilirken patentteki gibi esasa yönelik bir inceleme yapılmadığı için hak sonradan mahkemede hükümsüzlük davasıyla tartışılabilir. Doğru seçim buluşun niteliğine, ürünün ticari ömrüne ve hedef pazarlara bağlıdır.
Patent TesciliPatent Devri & Patent Devir İşlemleriPatent Devri Patent, işletmeden bağımsız olarak sahip olduğu ekonomik değerden dolayı hukuki işlemlere konu olabilen gayrı maddi bir haktır. Patent hakkı sahibi, buluşun yeri, teknoloji alanı ve ürünlerin ithal veya y
Patent TesciliPatent Süreci: Başvurudan Tescile AşamalarPatent başvurusu hangi aşamalardan geçer? Şekli inceleme, 12 ay içinde araştırma talebi, inceleme talebi ve yıllık ücretler; 6769 sayılı SMK'ya göre güncel süreç.
